behice boran etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
behice boran etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

22 Mayıs 2015 Cuma

Sevgi Soysal Yaşasaydı Aşık Olurdum


Bu aralar biyografi ağırlıklı okuyorum. Biyografi okumayı seviyorum çünkü farklı yaşamlardan farklı bakış açıları görüp yorumlamayı , empati yapmayı seviyorum. Hem de biyografi kitaplarının yazarı hakkında hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz. Yazım tarzının  ne kadar başarılı olup olmadığına şahit olup, diğer kitaplarına da merak salabiliyoruz.

Geçen yıl Behice Boran’ın  biyografisini okurken Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu ve orada yaşananlar dikkatimi çekmişti. Sevgi Soysal’ı tanımama vesile olan kitabı “Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu” ‘da buradan geldi. Bir kitap başka bir kitabı beraberinde getirdi. İyi ki de getirdi. Çünkü espirili kişiliğini kalemine yansıtan  zeki kadınlara az rastlanıyor. Sevgi Soysal kadın edebiyatçı olarak erkek edebiyat yazarlarına göre çok daha özgür ve alışılanın aksine sarışın ve zeki bir kadın.

Bu kitabı Can Dündar’ın “Aşka Veda” kitabını okurken keşfettim. Bir Sevgi Soysal sever olarak hemen listeme ekleyip siparişimi verdim. Kitap gelince de heyecanla açıp okumaya başladım. Ama aynı hız ve heyecanla kitabın sonuna gelemedim.  Sevgi Soysal 40 yıl süren kısa yaşamına önce Yenen sonra Nutku sonra Sabuncu ve en son Soysal kimlikleri ile karşımıza çıkması itiraf etmeliyim ki yazar için hiç de kolay olmamıştır.  Çok fazla kişiyle görüşmek, çok fazla şey okumak, araştırmak bir yana, sonrasında toparlayıp yazabilmek bir yana...

60’lı yılları düşünürsek , hem ideolojik hem de kadın-erkek ilişkileri bakımından gelişmiş bir bilince sahip çok özel ve farklı bir kadın var  karşımızda. Öyle oturup bir çırpıda yazılabilecek bir biyografi olmadığını düşünüyorum bu yüzden. 

“Seven, sevilen, sevişen, bırakabilen, gitmelerini de dönmelerini de anlamlı kılabilen , şefkatiyle gücü birbirine sırıtmayan, duyarlılığı ağlaklıkla karıştırmayan, kendi özgüveniyle dimdik ayakta durabilen, hem anne hem sevgili olabilen, yazıya ve hayata inanmış bir kadın. “

Annesi Alman asıllı , adını Türkiye’ye geldikten sonra değiştiren Aliye Hanım, aşkının peşinden giderek ülkesini terketmiş bir kadın. Babası Mithat Yenen, Selanik’ten göç eden bir ailenin oğlu. Sevgi Soysal ailenin 3. Çocuğu olarak 1936’da İstanbul’da doğar. Ancak babasının tayini nedeniyle lise ve üniversite yılları Ankara’da geçer.

Resim yapan, fotoğraf çeken, kayağa, ava giden şehir planlamacısı mimar babası ve piyano çalan, şiir yazan, eski bir Ankara evinde "şanslı" bir çocukluk geçirir.

Lise yıllarında tanıştığı ve ailesinin onayı olmamasına rağmen erken yaşlarda Özdemir Nutku ile evlenirler. Evliliklerinin ilk yılları Almanya’da geçer ancak hamileliğinin ağır geçmesi nedeniyle Türkiye’ye döner. Ve oğlulları Korkut dünyaya gelir. Alman Büyükelçiliği’nde çalışmaya başladığı sıralarda ilk öykülerini kaleme alır.  Aşkı ve özgürlüğü için yaptığı evliliği, sıkıcı işi, evi, bebeği ve bulunduğu enteklektüel çevrede hayattan biraz kopsa da he daim canlı, enerjik, espirili bir kadın olarak karşımıza çıkıyor.

TRT’nin en verimli döneminde çalışmış olması ve sonrasındaki gelişen siyasi olaylar nedeniyle Yıldırım Bölge’de geçen tutukluluk dönemleri ile ilgili tüm ayrıntılara kitapta rastlayabilirsiniz.
Evlilikleri, aşkları, siyasi düşünceleri, edebiyatı, kimi zaman yolu cezaevinden geçen her zaman sınırlarda dolanan yaşamı ve 1976'da Türk Solu ve edebiyatı için hayli zamansız ölümüyle Sevgi Soysal biyografisi Erdal Doğan’ın bir buçuk yıllık çalışmasının ürünü bu kitap okurlara hem edebi bir roman hemde biyografisi hakkında bilgi  veriyor.


Kitabın Adı: Sevgi Soysal Yaşasaydı Aşık Olurdum
Yazarı: Erdal Doğan
Yayınevi : Everest Yayınları
Basım Yılı : 2013
Sayfa Sayısı : 257


21 Şubat 2014 Cuma

BEHİCE

“Kişiler hakkında nasıl mı karar vereceksiniz? Hayatlarına bakarak. .. Bir insan, yaşadığı hayatın insanıdır” der ülkemizin kazandığı en değerli akademisyen ve sosyolog Behice Boran.
Nerden başlanmalı nasıl anlatılmalı her yılı dolu dizgin geçen 77 yıl. Kitap çok dingin bir dille akıcılığına ket vurmadan yıllar sırasıyla atlanmadan, muntazam bir tertiple yazılmıştır. Bende çok kısa bu yıllara değinmeden kitaptan alıntılar ve Behice Boran’ın sözleriyle üzerinden geçmeden edemeyeceğim.
1910 yılında doğmuş olan Behice Boran henüz kolejden mezun olmadan önce, Atatürk’ün “muasır medeniyet” seviyesine yetişmek için çalışmayı ilke edinmiştir. 1930’larda Marksist düşünceyle tanışmış ve çağdaş uygarlığın sosyalist düzende olduğu kanısına varmıştı. Amerika’da doktora tezini verdikten sonra genç ve idealist bir bilim kadını olarak büyük idealler ile Türkiye’ye döndüğünde bir toplumu geliştirmek için örgütlü bir biçimde çalışmak yani bir parti içinde çalışmak lazım geldiğini düşünmekteydi.
1940’lı yılların başında Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nde (DTCF) akademisyen olarak görev almaya ve derslere girmeye başladı. Böyle bir dönemde ikiye bölünmüş bir dünya, ikiye bölünmüş bir şehir içinde ikiye bölünmüş bir fakültede bir taraf almalıydı. Toplumsal yapı araştırmalarını yıl boyu devam ettirdi. Yayın başlatmak için çalışmalarını sürdürdü ve Yurt ve Dünya dergisinde katkıları oldu.
1942 TKP üyeliği gelir ve örgütlü bir şekilde, Türkiye’nin, sosyalizmi hedef alan bir yönde değişebilmesi, gelişebilmesi için çalışmıştır.
1945 DTCF ‘deki görevinden ayrılmak zorunda kaldı. Davalar ise 2 yıl sürdü ve ülkede büyük bir ilgiyle takip edildi. Ankara Üniversitesi, kendi öğretim üyesi olan bu değerli bilim insanını koruma cesareti gösterememiş ve üniversiteden koparılmasını göz yummuştur. Fakülteden atılan diğer üyeler Kanada ,Fransa veya ABD ülkelerine giderek yaşamlarını baştan kurma ve Amerikalı, Kanadalı, Fransız gençlerin onların bilgi ve tecrübelerinden , dünya görüşlerinden faydalanmalarını sağlamıştır. Behice Boran ise kalmayı ve var gücüyle mücadele etmeyi seçmiştir.
1946 yılında ise bir arkadaş toplantısında tanıştığı Nevzat Hatko ile evlenirler. İlerleyen yıllarda Nevzat Hatko eşi yüzünden işsiz kalır.
1947’de profesörlüğü tasdik edilmek üzereyken, siyasilerin hukuk dışı uygulamaları sonucu akademik hayattan ayrılmak zorunda kalması ile sona ermiştir. Halbuki Amerikan Sosyoloji Derneği’nin ilk Türk üyesi ve dünyanın en önemli sosyoloji dergilerinden olan American Journal of Sociology’de yazan ilk Türk sosyologtu.
Yaşadığı sürece, yüreğinde taşıdığı hiç kapanmayan yaralarından biri yapmak istediklerini yapamamış olduğunu ve Türkiye’nin  ne kadar çok şey kaybettiğini içi yanarak itiraf etmiştir.
1950’de Türk Barışseverler Cemiyetini kurmuştur. Bildiri dağıttıkları için tutuklanması da aynı yıl içersinde yaşanmış ve uzun bir yargı süreci başlamıştır. 1951’de doğum nedeniyle cezasına ara verildi ve oğlu henüz 15 aylıkken tekrar cezaevine alındı. Siyasetin ve yoksulluğun baskısı altında yıllar geçiyor 1960 ‘lı yıllara kadar…
Behice Boran’ın Türkiye İşçi Partisi’ne kabulü , TİP’in meclise girmesi ve Boran’ın Urfa Milletvekili olması gibi önemli adımların atıldığı yıllar 60 ‘lı yıllardır. Mecliste eli sopalı hanım olarak damgasını vurmuştur. Boran’ın böyle tanımlanmasının nedeni ise inandığı doğrular söz konusu olduğunda sonuna kadar mücadele etmesiydi. O sadece dünya çapında bir sosyolog, olağanüstü bir akademisyen, dirayetli bir polikacı değil aynı zamanda iyi bir kardeş,  güvenilir  bir arkadaş- yoldaş , sevecen bir anne ve iyi bir eş olmayı da başarmıştır.
Ve derken 60’lı yıllardan gelen rüzgarın, kasırgaya dönüştüğü 70’li yıllar başlar. Sağduyu kelimesinin sadece sözlüklerde kaldığı, yaşanan her şiddetin bir diğer şiddeti tetiklediği yıllar…
“İnsanlar doğarken inançları ile doğmuyorlar. İnançlarını, yaşam felsefelerini yaşamları boyunca binbir sınavdan geçerek kazanıyorlar…” der ve Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu Cezaevi günleri başlar… Derneklerin kapanıp özgürlüklerin kısıtlandığı, gözaltına alınmalar ve işkencelerin uygulandığı kara günler… Behice Boran 61 yaşındaydı ve her zamanki gibi dimdikti. 64 yaşında özgürlüğüne kavuştuğunda, oğlunun özlemi, ilgisine ihtiyacı olan yaşlı bir kayınvalidesi ve geçirdiği rahatsızlık sonucu felç kalan kocası vardı ve yoksulluk çekmekteydiler.
1987 yılında hayata gözlerini kapadığında tüm Türkiye ne kadar çok seveni olduğunu gördü. Kimilerine göre bir kahraman kimilerine göre can düşmanı ama o ülkesinin kalkınmış ülkeler seviyesine yükselmesi idealiyle kavgasını son nefesine kadar sürdürmüş bir devrimci bir kadın ve bir annedir…
                                                                      
Kitabın Künyesi

Kitabın Adı : Behice
Yazarı : Emel Koç
Yayınevi : Destek Yayınevi
Sayfa Sayısı :  413
Basım Yılı : 2010


www.kitapmakalem.com

22 Temmuz 2013 Pazartesi

Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu


Emel Koç’un “Behice” isimli kitabında Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’ndan bahsediliyordu.  Behice makalemi okuyan duyarlı bir arkadaşım Sevgi Soysal’ın Yıldırım Bölge’yi anlatan bir kitabı olduğunu söyledi. Söylemesiyle almam bir oldu. Çünkü kitapta adı geçen onca isim, olay, bölge var ki hepsi benim için merak konusu yaratıyor daldıkça dalası geliyor insanın…

Hani “anlatılmaz yaşanır” dediğimiz yerler vardır ya. Genelde cennet misali mekanlar için kullandığımız. Ama ben farklı bir bakış açısıyla Yıldırım Bölge için “anlatılmaz yaşanır” ifadesini kullanarak yazıma giriş yapmak istiyorum. Gerçi Sevgi Soysal o kadar güzel anlatmış, o kadar güzel ifade etmiş ki üzerinizde yaşamış kadar etki bıraktığını göreceksiniz.  Kinaye sanatının tavan yaptığı bir kitap.  Ağlanacak halimize kahkalarla gülerken bulabilirsiniz kendinizi.  İçiniz yer yer burkulabilir ama hep bir tebessümle okunuyor. Esprilerin zekice kurgulanmış olması ise kitaba ayrı bir özellik katıyor.

Okurken bana en çok dokunan işkenceler, sorgular, manasız tutuklamalar, kaçmalar kovalamacalardan ziyade bu kadar okumuş, kültürlü ve zeki insanınmesleklerinden men edilmeleri oldu. Dahası en verimli yıllarını  hapishanelerde geçirmiş olmaları oldu. Dahası hakettikleri saygıyı görememiş olmaları oldu. Dahası  onursuzca ve anlamı olmayan muamelelere maruz kalmaları oldu.  Aydınlık için onlara bu kadar ihtiyacımız varken hükümet adamları hep korktu bu insanlardan ki kitap bize bunu da gayet açıklıkla anlatıyor. Ama onlar hiç bir güçten korkmadılar.
Birbiri ardına devam eden onlarca hikaye ve bölümden oluşuyor. Günlük misali 8 aylık mahkumiyetini ve yaşadıklarını çok sıcak ve tatlı bir dille yazmış. Döneme damgasını vuran gerçekleri okudukça hem düşünüyor hem gülüyor hem de üzülüyor insan…

Kitapta karşılaştığı kişilerin karakterlerini  o kadar iyi analiz ediyor ki devam eden süreçlerde o kişiler hakkında verdiği hükümlerde hep haklı çıktığını görüyoruz.  Sevgi Soysal’ın kıvrak zekası ve ileri görüşlüğüne hayran kalmamak mümkün değil. Bir de kitabın önsözünde yer alan Oya Baydar’ın yazısına…

Kitapta çokça Behice Boran da yer alıyor. Sevgi Soysal’ın Behice Boran’dan “hocam” diye bahsetmesi ona duyduğu saygı ve sevgisi, onu anlatışı da tıpkı Behice Boran’ın okuduğum biyografisi gibi birbiriyle eşdeğer. Davranışları, duruşu, konuşması, türkü çağırışı, düzenli ve titiz oluşu ve görüşlerini hiç usanmadan haykırışı…
Kitabın kapağında değinmeden edemeyeceğim. Bazı insanların yaşı kaç olursa olsun afacan ve muzip halleri yüzlerinden okunur ve hiç kaybolmaz. Sevgi Soysal’ında profilinin yer aldığı kapakta , her baktığımda , içime işleyen onun sanki her an bir muzurluk yapacakmış gibi bakışlarındaki yaramaz çocuk hali oluyor.

Sevgi Soysal bu kitabıyla “Herkesi Kızdıran Kadın” olsa da bana Sevgi Soysal’ı sevdiren kitap olmuştur. Umarım sizlerde okuduğunuzda benim gibi hissedersiniz.
Behice ile başlayan yolculuğum Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu ile devam etti. Elimde bu kitapları okuduğumu gören annem Oya Ersöz’ün önerisi bir diğer kitap ile bu serüven devam edecek. “Bir Dönem İki Kadın – Oya Baydar-Melek Ulagay”

www.kitapmakalem.com

Kitabın Adı : Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu
Yazarı : Sevgi Soysal

Yayınevi : İletişim Yayınları
Basım Yılı : 2012

Sayfa Sayısı : 229