3 Mart 2017 Cuma

Bir Gezi - Apollon & Efes

Apollon Tapınağı
İkinci çocuktan sonra gezilerimiz sekteye uğramış. Neredeyse yaz tatili dışında 3 yıldır gezemediğimiz için olsa gerek yazacak bir gezi yazısı bulamadım. Bu yüzden eski arşivleri kurcaladım ne yazabilirim diye. Derken o dönem kitaplarını okuduğum Halikarnas Balıkçısının izinde, Anadolu Tanrıları’nı daha iyi anlayabilmek için o yaz ziyaret ettiğimiz Apollon Tapınağı ve Efes Harabeleri’ni anlatmaya karar verdim.

Eski defterlerim olmasa bu gezi yazısı çıkmazdı.  Yazmayı, not almayı, defter tutmayı oldum olası hep çok sevmişimdir.  O gezide çok iyi hatırlıyorum. Rehber çocuk bana bakıp : “-Ne yazıyor habire bu kız harıl harıl.” diye laf atmıştı.  Yanıma gelip deftere bakmıştı hatta.

Ve tabii fotoğraflar… Ne cep telefonlarımız vardı şakır şakır çekebileceğimiz ne de digital fotoğraf makinelerimiz. 36 pozluk iki makara film bitirdiğimizi hatırlıyorum. O zamanlar büyük olay 72 fotoğraf çekilmiş. Şimdi olsa 572 olurdu böyle bir geziden.



Ağustos 2002. Vakko’da Satınalma departmanındayım.  15 günlük yaz tatilim başlamış. 1 Ağustos’ta Şarköy’e gitmişim. O yıl Şarköy’den annem yazlık almış bize sürpriz yapmış aynı zamanda. Taşınma işlerine yardım etmişim. Aileyle de vakit geçirilmiş eh güzel…

10 Ağustos’ta Didim planı yapmış, sevgilimizi alıp yola çıkmışız. O gün ve ertesi gün Didim’i keşfettik. Çok iyi hatırlıyorum Altınkum muhteşem güzel bir kumsal ve denizden ibaretti.  Sezon itibariyle çok kalabalıktı.  Birde üstüne sosyo ekonomik bakımdan düşük ailelerin tercih ettiği, çoluk çocuk salkım saçak piknikçilerin bu kumsalı nasıl istila ve talan ettiğine şahit olup üzüldüğünüzü düşünün… Ama bizim amacımız harabeleri gezmek olduğu için oralarda çok kalmadık zaten.  
Yapı ne kadar devasa düşünün. Sağ alt dipte beni görebildiniz mi?
12 Ağustos Apollon Tapınağı’nı gördüğümüz gün. Öyle kartpostallarda, fotoğraflarda falan gördüğünüz gibi değil. O sütunların hele bi yanına gidin de görün. Hadi onu da geçtim arabayla yakınından geçerken bile şöyle bir bakmanız büyülenmeniz için yeterli. Acaba böylesine görkemli bir yapı gördünüz mü hiç ? Düşünün bi ! Bir de yani yıkılmış bir yapı. Sadece 3 sutün ayakta. Tamamını hayal etmek size kalıyor.

APOLLON
Güneş Tanrısı  Apollon’a ve Savaş Tanrısı Athena’ya adanmış, sütunları kenger  yapraklarıyla işlenmiş, yunan mimarisinin zirve yaptığı tapınak.  Antik limanın hemen girişine yapılmış, zira denizden gelen düşmana kentin Apollon ve Athena tarafından korunduğunu gösteriyor. Maksat düşmanı caydırmak. Bizans zamanında üstü örtülmüş ve bazilika olarak kullanılmış. 1983-1990 tarihlerinde Apollon Tapınağı’nın bir köşesi restore edilerek, ayağa kaldırılmış. Geçmiş zamanlarda bu yapıda klasik müzik konserleri düzenlenmiş. Bir Vivaldi konserine denk gelseydik herhalde çıldırırdık. Bu yapının içersinde meşhur yılan başlı Medusa’nın büstünü de görebilirsiniz.

MEDUSA
13 Ağustos planımız klasik günlük tekne turu. Güneye gidince olmazda olmaz turlar. Limanda sıra sıra dizilmiş seç beğen al tekneler…  Öğlen menüsünde alabalık olan, masmavi ve yemyeşilin iç içe geçtiği birbirinden güzel koyları görebilme fırsatının tek yolu. Bangır bangır müzikle, yurdumun nadide insanlarının doluştuğu caağnım tekne turları… 


14 Ağustos’ta ne yaptık belli değil.  Altınkum’da takılmışızdır sanırım. Akşam rakı-balık keyfi diye not almışım. Demek ki 23 - 25  yaşında rakı balık bayaa bir önemli, büyük bi marifetmiş olsa gerek deftere yazılacak kadar.  Hey yıllar … :))

15 Ağustos’ta Efes Harabelerini görmüşüz. İnanılmaz sıcaktı onu hatırlıyorum. Oralara gitmek için doğru tarih ya Nisan- Mayıs ya da Eylül-Ekim olmalı. Nacizane tavsiyem. 



İnsanlık tarihi kadar eski (MÖ. 2. yy) , içersindeki Artemis Tapınağı ile dünyanın 7 harikasından biri olan Efes Antik Kenti,  harabe halindeyken bile olağanüstü güzellikte...


Lydia Kralı Kroisos tarafından Bereket Tanrıçası Artemis için yapıldığı düşünülen ve yapımı 120 yıl süren Efes Antik Kenti, Helenistik Çağ’ın başkenti olmakla birlikte limanlara olan yakınlığı ve konumu itibariyle dönemin en önemli politika ve ticaret merkezlerinden biri halini almıştır.

Efes tarihi öneminin yanı sıra Hristiyan dini için de özel anlam taşımaktadır. St. John’un İncil’i burada yazdığı ve Meryem Ana’nın da Efes Antik Kenti sınırları içerisinde yaşamını yitirdiği kabul edilmektedir.  



Bu kadarla bitmez orası, anlatmakla da bitmez de notlarıma göre ;

·         Liman’a yanaşan gemilerden inen ziyaretçiler güvenli bir şekilde buradaki evlerde konaklayabilmişler ancak şehir halkı işlerini ve paralarını kaybetme korkusuyla onları öldürmüşler.  Efes halkı bayaa misafirpervermiş.

·         Heykellerin parlak olmasının sebebi, insan derisiyle cilalıyor olmalarıymış.

·         Çok çiçekli, süslemeli ve motifli desenleri Pers’lerden, Papirus'u taağbikii Mısırlılar'dan öğrenmişler.

·         Su sarayı depremde yıkılmış. Ondan hiç eser yok.  Üzüldük. :((

·         Zafer Tanrısı. Aynı zamanda Nike markasının esinlendiği logonun heykeli ordaydı.


·         Şehrin her yerine kanal döşemişler ve bu kanallar sayesinde hamamlardan sıcak su dağıtımı yapıyorlar. Şehir halkı günde 3 saat çalışıp, geri kalan vakitlerini hamamlarda dinlenerek geçiriyorlarmış. Benim Efes halkım işini bilir.

Hadrian Tapınağı
·         Hristiyanlar gelip heykelleri yağmalamaya başladıklarında, Artemis’e tapan Romalılar onun heykelini hemen saklıyorlar. Bu heykel daha sonra çooook uzun kazılar sonucu bulunabiliyor. Nasıl saklamışlarsa…

Celcus Kütüphanesi
·         Celsus Kütüphanesi : Yapının estetik görünümü için üstteki sütunlar alttaki sütunlardan daha kısadır. Böylece yapı daha görkemli daha heybetli, sanki uzunmuş gibi görünüyor.  Duvarlararası çift mermer koymuşlar kitaplar yıpranmasın diye. Basamaklarının büyük olmasının sebebi ise; insanlar merdivenlere oturup okusunlar ve dışardan görenlerde özenip gelip kitap okusunlar diye büyük yapılmış. Bazıları da kütüphaneden geneleve giden tünel sayesinde buraya gelip oraya kaçıyorlarmış. Burda Efes fahişeleri mi işini biliyor yoksa Efes erkekleri mi bilemiyorum,  yorumu sizlere bırakıyorum.

·         Büyük Antik Tiyatro; Seyirciler oyuna konsantre olabilsinler diye sahnenin arkasına yüksekçe duvar örmüşler. Fakat Helenistik dönemde bu duvarı yıkmışlar. Tüm orman manzarası ve denizin güzelliğini görebilmek için. Demek o dönem insanları da manzaraya önem veriyorlarmış.  Manzaramı alma benden buz gibi soğurum senden.



Canım nasıl oralara tekrar gitmek istedi , tekrar görmek istedi anlatamam…
İlk gördüğüm günkü gibi büyülenir miyim merak ediyorum.
Zeynep az biraz daha büyünce bir kültür turu olarak gidebilmeyi diliyorum…

DEFTERİM

Ağustos , 2002 
Didim



2 yorum:

  1. Eline emeğine sağlık... İnsanın oralara sürüklenip gidesi geliyor...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Değil mi Kuzum haklısın ... beğenmene sevindim...

      Sil